Bölüm 4: Mama Dünyası: Kimselerin Bilmediği Tüm Gerçekler– Kuru, Yaş, İnsan Standardında Taze.

Bir önceki bölümde beslenmenin öneminden bahsettik. Şimdi ise bir dedektif gibi o paketlerin içine, fabrikaların üretim bantlarına giriyoruz. Kedinizin tabağına koyduğunuz şey aslında nedir? Toz haline getirilmiş atıklar mı, yoksa gerçek gıda mı?

Gelin, kuru ve yaş mamaların anatomisini inceleyelim. Bunları nerden biliyosun finsengel diye sormayın. Çok biriktirdim.

Kuru Mama (Kibble) Gerçeği: Bisküviden Fazlası mı? Bir çeşit probis mi?

Kuru mama, kedi beslenmesinin en tartışmalı konusudur. Çünkü doğada hiçbir kedi, nem oranı %10 olan, fırınlanmış bisküvi benzeri bir şeyle beslenmez.

Nasıl Üretilir?: Ekstrüzyon Yöntemi

Kuru mamaların %95'i "Ekstrüzyon" yöntemiyle üretilir. Bu, malzemelerin devasa bir düdüklü tencere benzeri makinede çok yüksek basınç ve ısıyla pişirilip, kalıplardan geçirilerek kesilmesidir.

• Toz Malzeme Gerçeği: Kuru mamada taze et kullanıldığı iddia edilse bile, mamanın şekil alabilmesi ve o formda kalabilmesi için hammaddelerin çoğu toz formundadır.
• Et Unu: Etin suyu ve yağı alındıktan sonra kalan, yüksek proteinli toz halidir. Kaliteli bir mamanın et unu "Kurutulmuş Tavuk Eti" gibi net bir isim taşır. Kalitesiz mamalarda ise bu "Et ve kemik unu" veya "Kümes hayvanları unu" gibi belirsizdir; bu da gaga, tüy ve hastalıklı dokuları içerebilir.
• Bağlayıcılar (Nişasta): Mamanın dağılmadan tane şeklinde kalması için tutkal görevi görecek bir karbonhidrata ihtiyaç vardır. Mısır, buğday, patates, bezelye veya pirinç... Kuru mamanın doğası gereği karbonhidrat sıfır olamaz.
• Lezzet Püskürtme: Yüksek ısı (ekstrüzyon) sırasında besinlerin doğal tadı ve kokusu kaybolur. Kediler bu tatsız bisküviyi yesin diye, üretim bandının sonunda tanelerin üzerine "Hayvansal Yağlar ve Aroma Vericiler" püskürtülür. Kedinizin mamaya saldırmasının sebebi içindeki et değil, dışındaki bu yağlı kaplamadır.

Kabaca bir skala yapacak olsak;

Ekonomik Sınıf (Düşük Kalite)

• İçerik: İlk sırada tahıl (mısır/buğday) yazar. Et kaynağı "Et türevleri" veya "Hayvansal yan ürünler"dir. Renklendirici (boya) içerir.
• Örnek: Marketlerde satılan renkli taneli mamalar.

Standart Sınıf (Orta Kalite)

• İçerik: İlk sırada "x eti unu" yazar. Ancak hala mısır, pirinç gibi tahıl dolgusu yüksektir. Market ile klinik maması arasıdır.

Premium Sınıf (İyi Kalite)

• İçerik: İlk sıralarda "Taze x eti" bulunur ya da "Kurutulmuş et" yazar. Mısır/buğday yerine pirinç veya yulaf kullanılır.

Süper Premium (Yüksek Kalite)

• İçerik: Az ya da hiç tahıl içermez. Epey tartışma var bu konuda. Az tahıllı, tahılsız kararı size kalmış. Bir ara bu konuda da yazarız bir şeyler. Taze ve kurutulmuş et içerir. Alternatif karbonhidrat kaynakları kullanılır.

Ultra Premium

• İçerik: Düşük ısılı fırınlama veya dondurularak kurutulmuş çiğ et parçacıkları içerir. Ekstrüzyon işlemi ya hiç yoktur ya da çok hassastır. Sentetik vitamin yerine gerçek sebze/meyve özleri kullanılır.

2. Yaş Mama (Konserve) Gerçeği: O Parçalar Gerçekten Et mi?

"Kutuyu açtım, içinde küp küp et parçaları var." diye düşünüyorsanız yanılıyor olabilirsiniz.

Üretim ve Girdiler

• TVP (Textured Vegetable Protein): Düşük kaliteli yaş mamalardaki o düzgün şekilli "et küpleri", aslında soya veya buğday gluteninin et aroması ve kan tozu ile karıştırılıp şekil verilmiş halidir. Yani kediniz et yediğini sanırken aslında aromalı sünger yiyordur.
• Kıvam Artırıcılar: Kutuyu açtığınızda mamanın kalıp gibi çıkmasını sağlayan veya sosu koyulaştıran maddelerdir (Carrageenan, Cassia Gum, Guar Gum). Özellikle Carrageenan (Karagenan), bazı kedilerde bağırsak iltihabını tetikleyebildiği için tartışmalı bir maddedir.
• Şeker ve Karamel: İnsan gözüne kızarmış et gibi lezzetli görünsün diye soslara karamel (şeker) eklenir. Kedilerin şekere ihtiyacı yoktur.

Genel bir skala yaparsak;

Düşük Kalite (Market Tipi)

• Görüntü: Bol soslu, tek tip küp parçacıklar.
• İçerik: "Et ve türevleri (%4)", şeker, bitkisel protein ekstraktları. %80'i su ve sostur.

Orta Kalite (Pate/Ezme)

• Görüntü: Macun kıvamında.
• İçerik: Et unu ve sakatat karışımıdır. Tahıl içerebilir. Şeker yoktur ama kıvam artırıcılar vardır.

Yüksek Kalite (Fileto)

• Görüntü: Kutuyu açtığınızda didiklenmiş tavuk göğsü liflerini veya balık bütününü görürsünüz.
• İçerik: "Tavuk göğsü %75", "Kendi suyu". Pirinç veya nişasta çok azdır veya yoktur.

Tam Yem ve Tamamlayıcı Yem: Burası Önemli!

• Bazı çok kaliteli, sadece et ve sudan oluşan konserveler "Tamamlayıcı"dır. Yani içinde eklenmiş vitamin/mineral yoktur. Kediyi sadece bununla beslerseniz yetersiz beslenmiş olur.
• Etikette “Tam Yem” yazarsa o mamanın içine taurin ve vitaminlerin eklendiğini gösterir.

Gelelim yıldızlara. Artık devir değişti, nasıl biz sağlıklı beslenmenin yollarını arıyoruz, dostlar için yollar bulundu:

3. Taze İnsan Standardında Mama veya Pantry Fresh (Kiler Tipi) Taze Mama

Eğer kuru mama "bisküvi", yaş mama "konserve yemek" ise; taze mama, annenizin mutfakta hazırladığı ve sonra buzluğa attığı ev yemeğidir. Son yıllarda bilinçli kedi sahiplerinin favorisi olan bu yöntem, endüstriyel mamalara en büyük başkaldırıdır.

Üretim ve Girdiler: "Ne Görüyorsan O"

• İçerik Şeffaflığı: Taze mama paketini açtığınızda kahverengi bir bulamaç değil; havucu havuç, kabağı kabak, tavuğu lifli et olarak görürsünüz. "Et türevi" veya "Un" kullanılmaz. Genellikle "İnsan Gıda Kalitesi" (Human Grade) sertifikalı malzemeler kullanılır. Bu, "Senin yiyemeyeceğin kalitedeki bir eti, kedine de yedirmiyoruz" demektir.
• Pişirme Tekniği (Gently Cooked): Malzemeler, besin değerlerini öldürmeyecek şekilde düşük ısıda, buharda veya benmari usulü yavaşça pişirilir. Ekstrüzyon (yüksek basınç) yoktur.
• Saklama (Soğuk Zincir): Bu mamaların içinde raf ömrünü uzatan yapay koruyucular yoktur. Bu yüzden market rafında duramazlar. Size donuk olarak gelir ve buzlukta saklamanız gerekir. Servis etmeden bir gün önce buzdolabının normal kısmına indirip çözdürürsünüz.

Taze mama harika ama "Buzlukta yerim yok" veya "Çözdürmeyi unutuyorum" diyenler için teknoloji yeni bir çözüm üretti: Pantry Fresh. Genellikle süt veya meyve suyu kutusuna benzeyen Tetra Pak ya da alu tray ambalajlarda görürsünüz.

Üretim ve Teknoloji Farkı

• Metal Kutu vs. Karton Kutu: Geleneksel konserveler (teneke kutular), içindeki bakterilerin ölmesi için çok yüksek ısılarda ve uzun süre (bazen 1 saatten fazla) sterilize edilir. Bu işlem eti "fazla pişmiş" hale getirir ve besin kaybına yol açar.
• Hızlı Isıtma: Pantry fresh ürünler, teknolojisi gereği çok daha kısa sürede sterilize olur. Gıda, kutuya girmeden önce veya kutuyla birlikte çok kısa süre ısı görür.
• Yani Pantry Fresh taze mamaya çok yakın bir lezzet ve besin değeri sunarken, açılmadığı sürece oda sıcaklığında (kilerde) saklanabilir.

BPA ve Metalik Tat Riski Yok

Teneke konservelerin iç kaplamasında bazen hormonal dengeyi bozan BPA bulunabilir veya gıdaya metalik bir tat geçebilir. Pantry Fresh bu riski ortadan kaldırır. Kediniz konservenin yarısını yiyip yarısını bıraktığında, karton kutuyu kapatıp dolaba koymak, ağzı açık metal kutuyu saklamaktan çok daha sağlıklıdır.

Neden Devrimsel?

Kedilerin sindirim sistemi, işlenmemiş gıdayı %90-95 oranında sindirebilir. Kuru mamada bu oran %60-70'lere düşer. Taze mama ile beslenen kedilerin dışkı miktarının (ve kokusunun) dramatik şekilde azalmasının sebebi budur: Vücut, yediği şeyin neredeyse tamamını kullanır, atık çıkmaz. Türkiye’de pek yok bu mamalar bir tek Kito Pet’i biliyorum. Onların da Fresh serisi.

Özetle

• Pazarlama cümlelerine “Gurme, leziz” kanmayın. Paketin arkasını çevirin ve içindekiler kısmına bakın.
• Kediniz bir "Çöp öğütücüsü" değildir. Bütçenizin izin verdiği en temiz, en az işlenmiş içeriği bulmak sizin dedektiflik görevinizdir.

Unutmayın: En iyi mama, sizin bütçenizin yettiği ve kedinizin severek yediği en temiz içerikli mamadır. Tek bir doğru yoktur, bilinçli tercih vardır.

Sorularınız olursa lütfen yazın. Beğenmeniz, paylaşmanız beni mutlu eder.

Sağlıklı günler, Finsengel